Energieopslag

Voor dit project is er naar drie verschillende vormen van energieopslag gekeken. Seizoensopslag, thuisbatterijen en buurtbatterijen. Seizoensopslag biedt beperkte kansen. Er kan niet genoeg elektriciteit opgewekt worden in de zomer om in de winter aan de warmtevraag te voldoen. Op kleine schaal kan opslag van warmte mogelijk wel een bijdrage leveren aan verwarming in de winter. De potentie van thuisbatterijen of een buurtbatterij is wel groot, maar deze ondervinden weerstand door de huidige wet- en regelgeving. Er wordt wel gewerkt aan vernieuwde regelgeving die beter aansluit bij het energiesysteem van de toekomst. Zo wordt de salderingsregeling afgeschaft per 1 januari 2027. Dit is gunstig voor het verdienmodel van een thuisbatterij voor huishoudens.

Thuisbatterij

Bij een thuisbatterij wordt een batterij in een huis geplaatst om een overschot van zonnestroom op te slaan en te gebruiken tijdens de piekvraagmomenten in de avond. De verwachting is dat vanaf 2030 het zogenoemde bidirectioneel laden van EV’s meer de norm gaat worden1. Op de lange termijn wordt het dus wellicht mogelijk om een elektrische auto als (thuis)batterij te gebruiken.

  • Financieel nog niet aantrekkelijk

    • De terugverdientijd van een thuisbatterij hangt van meerdere factoren af. De besparing die een batterij oplevert is namelijk afhankelijk van eventuele eigen opwek, de mogelijkheid tot salderen, en het type energiecontract. Om een thuisbatterij financieel rendabel te laten zijn, zijn er grote prijsverschillen in elektriciteitsprijs nodig:

    • Als uitgangspunt wordt een 5 kWh batterij met een vermogen van 2,5 kW, een aanschafprijs van €3500 en een levensduur van 15 jaar genomen.
    • Om de initiële kosten terug te verdienen, moet er dus per jaar ca. €233 bespaard worden.
    • Wanneer een huishouden over zonnepanelen beschikt, kan een batterij helpen door de opgewekte zonne-energie op te slaan voor later gebruik. Hierdoor hoeft er minder elektriciteit ingekocht te worden. De besparing die met een batterij van 5 kWh bereikt kan worden is echter zeer beperkt, ca. 30-50 kWh per jaar. Dit komt overeen met een jaarlijkse besparing van tussen de €7,- en €16,- per jaar. De hoge aanschafkosten maken een batterij die gebruikt wordt voor opslag van zonne-energie niet rendabel voor een gemiddeld huishouden.
  • Effect op het elektriciteitsnet

    • Netbeheerders in Nederland (in Arnhem Liander) hebben grote moeite om de groei van piekopwekking en piekvraag als gevolg van de energietransitie bij te benen. De netcongestie vertraagt en stopt soms al de energietransitie, maar ook woningbouwprojecten of uitbreidingen van bedrijven. Afhankelijk van het gebruik van batterijen kunnen deze netcongestie verergeren of verzachten. Zeker in het geval van buurtbatterijen waarbij van het net gebruik gemaakt wordt, kan netcongestie vergroot worden.

Buurtbatterij

Met een buurtbatterij kunnen bewoners in de wijk elektriciteit met elkaar uitwisselen. Net als bij thuisbatterijen worden overschotten van zonnestroom opgeslagen om te gebruiken tijdens de piekvraagmomenten in de avond. Een bijkomend voordeel van de buurtbatterij is dat er niet in elk huis ruimte beschikbaar hoeft te zijn voor de thuisbatterij.

  • Financieel aantrekkelijker dan thuisbatterij, maar nog meer wetgeving nodig

    • Door schaalvoordeel zijn prijzen voor een buurbatterij significant lager dan voor thuisbatterijen (grofweg €200/kWh vs. €700/kWh). Ook kunnen buurtbatterijen efficiënter stroom voor de hele buurt opslaan en verdelen, omdat deze aan veel meer huishoudens verbonden is.

    De buurtbatterij loopt echter nog meer dan de thuisbatterij tegen wet- en regelgeving aan. Er gelden dezelfde barrières als bij thuisbatterijen. Daarnaast is er nog geen wettelijke manier om stroom belastingvrij uit te wisselen binnen een buurt of via een batterij. De ‘dubbele’ belasting is sinds 2022 opgeheven, maar er moet nog steeds belasting over de transacties betaald worden. Ook moeten transportkosten voor de stroom betaald worden aan de netbeheerder, terwijl het idee van de batterij juist is om deze te vermijden. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaat nader onderzoek doen of en onder welke voorwaarden elektriciteitsopslagsystemen (ten dele) vrijgesteld kunnen worden van het transporttarief. Het gaat nog zeker een paar jaar duren voordat veranderingen zijn doorgevoerd op de wet- en regelgeving2.

  • Goed voor het elektriciteitsnet, maar vereist wel degelijk buurtnet

    • Net als bij thuisbatterijen helpen buurtbatterijen bij netcongestieproblemen. Het verschil is wel dat om gebruik te maken van de buurtbatterij er een sterker elektriciteitsnet in de buurt moet liggen, omdat voor het transport van en naar de buurtbatterij de kabels in de buurt nodig zijn. Daarentegen staat dat een buurtbatterij ook ingezet kan worden om op andere manieren het net te ontlasten dan alleen tijdens de avondpiek.

Conclusie: Zowel de thuisbatterij als de buurtbatterij hebben veel potentie, maar de wet- en regelgeving moeten eerst worden aangepast.